143. Henry Wadsworth Longfellow, Mike Oldfield, Maddy Prior – Hiawatha Departue (Incantations, part II)

Incantations to jeden z pierwszych albumów Oldfielda. W tym okresie tworzył on wielkie kompozycje. W Incantations sięgnął też po klasyczne teksty, m.in. po Pieśń o Hajawacie Longfellowa, amerykańskiego poety romantycznego. Romantycy interesowali się swoimi korzeniami, tradycjami, starymi legendami, nic więc dziwnego, że amerykańscy romantycy sięgnęli po tradycje Indian. To właśnie w XIX w. powstał Ostatni Mohikanin Coopera, ale to nie jedyny przykład mody na indiańskość.

Na powstanie Pieśni o Hajawacie miała także wpływ publikacja fińskiej Kalevali Eliasa Lönnrota, która stanowiła zbiór i jednocześnie pewne autorskie przetworzenie mitów fińskich. Z Kalevali zaczerpnął Longfellow metrum, może też wzorując się na niej ubarwił losy historycznego Hiawaty, wodza Irokezów.

Fragment wybrany przez Oldfielda zawiera moment tuż przed spotkaniem z pierwszymi Europejczykami.

Poniższe tłumaczenie jest do pewnego stopnia raczej wierszem zainspirowanym Longfellowem niż wiernym tłumaczeniem. W tłumaczeniu, tak samo zresztą jak w oryginale jest wiele powtórzeń: skoro mistrz sobie pozwolił, to ja też… Metrum może nie pasuje do poematu, ale jest takie samo jak w oryginalne i w pierwowzorze oryginału (Kalevali).

Śpiewa Maddy Prior, piosenkarka angielska, którą można umieścić w nurcie poezji śpiewanej. Zaklęcia to jedyny utwór, w którym zaśpiewała do muzyki Oldfielda. Słowa ze strony „lyricsmode” (http://www.lyricsmode.com/lyrics/m/mike_oldfield/#share).

Incantantions (part 2)	Zaklęcia (cz. 2)
(Hiawatha Departure)	(Odejście Hiawathy)
By The Shores Of Gitche Gumee	Nad brzegami Gitche Gumee
By The Shining Big-Sea-Water	Nad błyszczącą morską wodą
At The Doorway Of The Wigwam	I przed wejściem do wigwamu
In The Early Summer Morning	W tamten letni, ciepły ranek
Hiawatha Stood And Waited	Hajawata stał i czekał
All The Air Was Full Of Freshness	Całe niebo było świeże
All The Earth Was Bright And Joyous	Ziemia jasna i radosna
And Before Him Through The Sunshine	Tamże przed nim, poprzez słońce
Westward Toward The Neighbouring Forest	Ku zachodnim, bliskim lasom
Passed In Golden Swamps, The Ahmo	Leciał w złotych falach Amo
Passed The Bees, The Honey-Makers	Mijał pszczoły miód robiące
Burning, Singing In The Sunshine	Płonąc śpiewnie poprzez słońce
Bright Above Him Shone The Heavens	Jasne nad nim błysło niebo
Level Spread The Lake Before Him;	Wielki staw rozpostarł przed nim
From its Bosom Leaped The Sturgeon	Z jego łona skoczył jesiotr
Sparkling, Flashing In The Sunshine	Skrząc i błyszcząc poprzez słońce
On its Margin The Great Forest	Dalej widział wielkie lasy
Stood Reflected In The Water	I odbicie tychże w wodzie
Every Tree-Top Had its Shadow	Każde drzewo miało swój cień
Motionless Beneath The Water	Bezruchy popod tą wodą
From The Brow Of Hiawatha	Zniknął z czoła Hajawaty
Gone Was Every Trace Of Sorrow	Ślad najmniejszy smutnych uczuć
As The Fog From Off The Water	Jako mgła znika znad wody
As The Mist Of The Meadow	Jako opar znad doliny
With A Smile Of Joy And Gladness	Uśmiech rady i radosny
With A Look Of Exultation	Takiż wzrok pełen uniesień
As Of One Who In A Vision	Jako ten, kto podczas wizji
Sees What Is To Be, But Is Not	Widzi, co ma być, lecz nie jest
Stood And Waited Hiawatha	Stał i czekał Hajawata
Toward The Sun His Hands Were Lifted	Jego ręce k’ słońcu wzniosłe
Both The Palms Spread Out Towards It	Obie dłonie wzwyż otwarłe
And Between The Parted Fingers	I spomiędzy palców jego
Feel The Sunshine On His Features	Piekło słońce lico jego
Flecked With Light His Naked Shoulders	Splamił światłem nagie barki
As It Falls And Flecks An Oak-Tree	Poprzez liście drzewa dębu
Through The Rifted Leaves And Branches	Przez rozłamne liść i gałąź
O’er The Water Floating, Flying	Ponad wodą płynął, leciał
Something In The Hazy Distance	Jakiś kształt we mgle dalekiej
Something In The Mist Of Morning	Jakiś kształt w oparze rannym
Loomed And Lifted From The Water	Wyszedł, wyniósł się spod wody
Now Seemed Floating, Now Seemed Flying	Teraz płynął, teraz wzleciał
Coming Nearer, Nearer, Nearer	Coraz bliżej, bliżej, bliżej
Was It Shingebis, The Diver?	Był to Shingebis, nurkowiec?
Or The Pelican, The Shada?	Byłże pelikan, ten Shada?
Or The Heron, The Shuh-Shuh-Gah?	Alboż czapla, ta Shu-Shu-Ga?
Or The White Goose, Waw-Be-Wawa,	Czy też gąska, Waw-bi-wawa?
With The Water Dripping, Flashing	Spopod wody, kapiąc, błyszcząc
From its Glossy Neck And Feathers?	Wodą ściekłą z piór i szyi?
It Was Neither Goose Or Diver	To nie była gęś ni nurek
Neither Pelican Nor Heron	Ni pelikan, ni też czapla
O’er The Water Floating, Flying	Ponad wodą, płynąc, lecąc
Through The Shining Mist Of Morning	Poprzez jasną mgłę poranną
But A Birch Canoe With Paddles	To był kajak i też wiosła
Rising, Sinking In The Sunshine	Wzniosłe, spadłe w świetle słońca
Dripping, Flashing In The Sunshine	Mokre, skrzące w świetle słońca
And Within It Came A People	A weń wsiedli jacyś ludzie
Could It Be The Sun Descending	Może to być słońca zachód
O’er The Level Plain Of Water	Ponad gładką taflą jezior?
Or The Red Swan Floating, Flying	Może to być gęś płynąca?
Wounded By The Magic Arrow	Ranna strzałą-li magiczną?
Staining All The Waves With Crimson	Plamiąc całą wodę krwiście
With The Crimson Of its Lifeblood	Szkarłat krwisty cieczy życia
Filling All The Air With Splendour	Dając niebu czar świetności
Filling All The Air With Plumage	Dając niebu dar swych pierzy
Yes, It Is The Sun Descending	Takoż słońce zachodziło
Sinking Down Into The Water	Tonąc w dole popod wodą
All The Sky Is Stained With Purple	Brocząc krwiście w niebie całem
All The Water Flushed With Crimson!	Brocząc krwiście w jezior toni!
No, It Is The Red Swan Floating	Nie, to łabędź krwisty płynie
Diving Down Beneath The Water	Tonąc niżej w wody głębie
To The Sky its Wings Are Lifted	Wyżej w niebo wzniósłszy skrzydła
With its Blood The Waves Are Reddened!	Fale bruka krwistą farbą.
Over It The Star Of Evening	W górze gwiazda wieczór głosi
Melts And Trembles Through The Purple	Niknie, ginie, w czerwień tonie
Hangs Suspended In The Twilight	Wisi lekko w mroku późnym
Walks In Silence Through The Heavens!	Kroczy cicho poprzez nieba!

Fragment cz. II Zaklęć (obraz: Pole zboża z krukami van Gogha)
 

142. Mike Oldfield, Maggie Reilly – Orabidoo

Orabidoo to, chciałoby się rzec, perełka w muzyce elektronicznej, w rzeczywistości to perełeczka, a nawet perełeczusia na ponad 13 minut bez przerw i dwa zestawy perkusyjne, zbudowana z kilku części, których Oldfied jednak nie rozdzielił i pozostawił w jednym utworze. Rzeczą jednak szczególną w tym utworze jest bodaj najdłuższy w muzyce elektronicznej jednolity, długi tekst przepuszczony przez vocoder. W drugiej części utworu, od ok. 2’ 19’’ do 6’ 59’’, słychać Maggie Reilly i Mike, a raczej to, co zostało z ich głosów.

Vocoder to urządzenie przetwarzające ludzką mowę. Dzisiaj być może trudno uwierzyć, że uzyskanie efektów, jakie zapewnia pierwszy lepszy edytor plików mp3, wymagało samodzielnie zbudowanego urządzenia elektronicznego. Tak jednak robili pionierzy muzyki elektronicznej (m.in. Kraftwerk). Czy Mike sam zbudował swój vocoder, tego nie wiem. Ale korzystał z niego często.

Modyfikacja głosu jaką uzyskał Oldfield w Orabidoo jest tak duża, że trudno w wielu miejscach zrozumieć tekst. Jeszcze na głos nakłada się gitara elektryczna, która ma podobny dźwięk do głosu przepuszczonego przez vocoder. W okładce płyty znajduje się tylko tekst ostatniej części Orabidoo (Oh, island of the soul). Niektórzy jednak podjęli trud ustalenia tekstu napisanego przez Mike’a. Poniższe słowa pochodzą ze stron fanklubów (http://tubular.net/lyrics/FiveMilesOut.shtml#3 i http://oldfield.musichall.cz/texty/orabidoo.html).

Orabidoo	Orabidoo
Watch the skies dawning on you	Obserwuj niebo, gdy świt nad tobą
Soaring over country land	Gdy wznosi się ponad łąkami
Message comes from Kathmandu	Oto wiadomość aż z Katmandu
Sky is blue and clear	Czyste niebo bez zachmurzeń
Program your [small] outing	Zaplanuj swoją wycieczkę
Gaze at clouds in this window pane	Wpatruj się w niebo przez szyby okienne
Where is your wish going?	Gdzie sobie życzysz iść?
The wind to control you at night	W nocy zapanuje nad tobą wiatr
(Let’s make another moment, Yeah, let’s do it specific)	(Jeszcze jedno dobre ujęcie, tak, jedno wyraźne)
chorus	ref.
O-ra-bi-bi	O-ra-bi-bi
O-ra-bi-bi-ba	O-ra-bi-bi-ba
O-ra-bi-bi	O-ra-bi-bi
O-ra-bi-ba-ba	O-ra-bi-ba-ba
O-ra-bi-bi-ba-be	O-ra-bi-bi-ba-be
O-ra-bi-bi…	O-ra-bi-bi…
Lazing in the sun [when] we glide	Leżysz w słońcu, gdy my szybujemy
Soon you come from watch	Wkrótce zejdziesz z warty
Touched you save me just in time	W oszołomieniu ocalisz mnie w samą porę
Storm is out to catch	Za niedługo będzie burza
Program your chartering	Zaplanuj wynajem samolotu
Gaze at clouds in this window pane	Wpatruj się w niebo przez szyby okienne
Stay patched through onto me	Bądź w kontakcie ze mną
Crawling into trouble, that’s plain	I tak na pewno coś zmalujesz
chorus
Watch-out/Watch out! storms in Kathmandu	Uwaga na burze w Katmandu
Calling from country air	Nadciągające znad wiejskich łąk
Message comes from Kathmandu	Wiadomość aż z Katmandu
Sky is blue and clear	Czyste niebo bez zachmurzeń
Program your outing	Zaplanuj swoją wycieczkę
Watching now your system for rains	Obserwuj niebo, czy nie będzie padać
Clouds – forty storeys	Chmury na wysokim pułapie
(Don't come in again like that, it isn't funny	(Nie właź tu w taki sposób, to nie jest zabawne.
and I can pay someone else to make the orchestrations)	Mogę zapłacić komuś innemu za organizację).
Oh island of the soul	O, wyspo duszy mej
Valleys hushed and white with snow	Doliny ciche i śniegiem białe
Ireland’s eye	Oko Irlandii
– you linger with me ‘til the day I die	– trwać będziesz przy mnie aż po kres
Oh how it hurts to go	O, jakże ciężko jest odejść
The waters ebb and flow	Wody opadają i płyną
The changing seasons come and go	Pory roku zmieniają się wciąż
Ireland’s eye	Oko Irlandii
– forever reaching up into the sky	– zawsze sięgające wysoko
Oh how I’ll miss you so	O, jakże mi ciebie brak
The sunlight dancing on your rocky shores	Słońce tańczy u twych brzegów skał
The moonlight playing upon the water	A księżyc igra w wodzie
Your memory will stay with me forever-more	Twe wspomnienie nigdy mnie nie opuści
Wherever I may roam	Gdziekolwiek zbłądzę
Stay with my dreams I will see you	Bądź w moich snach, tam cię odnajdę
Safe in my heart I will keep you	Bądź w moim sercu, tam cię ochronię

Fragment z „o-ra-bi-ba-be…”

Wersja koncertowa jednej z części środkowych (uwaga: trochę przypomina Ievan Polkkę Loitumy)

Ireland’s Eye – ostatnia część (śpiewa Maggie Reilly)