18. Tanita Tikaram – Twist In My Sobriety

Znów ta nitka… Jedna z najbardziej znanych piosenek. Bardzo często można ją usłyszeć w radiu. Jednak przeciętny polski słuchacz i wielbiciel muzyki pop zapewne nie zdaje sobie sprawy, ile goryczy jest w tej piosence. Gdyby była po polsku, to chyba stacje radiowe nie puszczałyby tak często utworu o rozpadu związku, na dodatek opisywanym tak dosadnie, jak w tytule tej piosenki.

Tanita znów pobawiła się językiem. Użyła bardzo rzadkiego idiomu, tak rzadkiego, że znów nie rejestrowanego przez słowniki: to poke an empty pie. „Empty pie” to placek w okrągłej formie ze skórką i półpłynnym nadzieniem w środku. Obowiązkowy rekwizyt w starych komediach: idealnie nadawał się do bitwy na placki. Ciekawostka: od formy do tego ciasta („an empty pie form”) powstało frisbee. Po prostu objedzeni i znudzeni studenci w USA nie mieli się czym bawić, więc zaczęli rzucać sobie formy po „empty pajach”.

Ustalenie znaczenia „to poke an empty pie” wymagało dłuższego grzebania w Internecie. Czynność ta polega na wsadzaniu czegoś do placka. Można na przykład nakłuwać takie ciasto, żeby doprowadzić do niego powietrze. Ale można też do gotowego ciasta wsadzić… palec. A wsadzanie palca do placka wygląda tak:

http://profile.ak.fbcdn.net/object/1109/103/n2229831249_34589.jpg

Znaczenie idiomatyczne nie jest trudne do ustalenia. Czynność jest raczej głupia, powoduje zniszczenie placka: taki „obmacany” placek nie jest już specjalnie apetyczny, a więc można go wyrzucić. A zatem chodzi tu zapewne o głupie niszczenie jakichś rzeczy, które ktoś zrobił lub samemu się zrobiło.

W Internecie można znaleźć jeszcze bardziej dosłowną rybkę, tak dosłowną, że w sumie nie wiadomo, o co chodzi: http://www.youtube.com/watch?v=QzSEd7eN0Ik. Ale i tak ma swój urok…

Teksty internetowe znów różnią się odrobinę od tego, co śpiewa Tanita. Poniżej wersja śpiewana…

Teledysk oryginalny. Zwraca w nim uwagę motyw rąk i sepiowa kolorystyka.

Twist In My Sobriety	Chwila mej nieuwagi
All God’s children need travelling shoes	Dzieci Boże muszą mieć wygodne buty
drive your problem from here	Pozbądź się w ten sposób problemu
all good people read good books	Dobrzy ludzie czytają dobre książki
now your conscience is clear	Oczyść sobie w ten sposób sumienie
[I heard you talk, girl]	[Nie rozmawiaj, dziewczynko]
now your conscience is clear
In the morning when I wipe my brow	Każdego ranka przecieram czoło
wipe the miles away	Przecieram aż do krwi
I like to think I can be so willed	Lubię myśleć, że kiedyś będę mogła
and never do what you say	Nie robić więcej tego, co chcesz
[I never hear you]	I tak cię nigdy nie słucham
and never do what you say
Look my eyes are just holograms	Spójrz, moje oczy są jak hologramy
Look your love has drawn red from my hands	Zobacz, przez twą miłość mam blade dłonie
From my hands you know you’ll never be	Przez to wszystko wiedz, że będziesz zawsze
More than twist in my sobriety          [x3]	Tylko chwilą mej nieuwagi
We just poked a little (empty) pie	Robiliśmy wiele głupstw
For the fun the people had at night	Żeby ludzie mieli ubaw w nocy
Late at night don’t need hostility	Daruj sobie wrogość po północy
The timid smile and pause to free	Sztuczny uśmiech i chwilę spokoju
I don’t care about their different thoughts	Mam gdzieś ich mieszane uczucia
Different thoughts are good for me	Mieszane uczucia to dobra rzecz
Up in arms and chaste and whole	Święcie oburzeni, niewinni i zdrowi
All God’s children took their toll	Dzieci Boże muszą dać ci w kość
Look my eyes are just holograms…
Cup of tea, take time to think, yea	Zrób herbatę, bo trzeba pomyśleć
Time to risk a life, a life, a life	Trzeba zaryzykować życie, całe życie
Sweet and handsome	Uroczy i przystojny
Soft and porky	A może durny i spasiony
You pig out ‘til you’ve seen the light	Żresz aż widzisz światełko w tunelu
Pig out ‘til you’ve seen the light
Half the people read the papers	Połowa populacji czyta gazety
Read them good and well	Czyta od deski do deski
Pretty people, nervous people	Śliczni ludzie, spięci ludzie
People have got to sell	Wciskają ten sam kit
News you have to sell	Który ty próbujesz wciskać
Look my eyes are just holograms…

17. Tanita Tikaram – For All These Years

To trochę zaskakujące: płyta z utworami trudnymi i przygnębiającymi („Twist In My Sobriety”, „For All These Years”, „Valentine Heart”), w dodatku debiutancka, okazuje się sukcesem. Cóż, to był koniec lat 80.

Piosenka bardzo życiowa. Może nawet za bardzo. Jazzująco-zawodząca trąbka w tle idealnie pasuje do nastroju.

Teksty opublikowane w Internecie, nawet na nieoficjalnych stronach piosenkarki (na oficjalnej nie ma żadnych tekstów) różnią się od tego, co można usłyszeć na płycie. Poniżej rybka na podstawie wersji albumowej.

W tekście pojawia się kilka interesujących konstrukcji językowych:

·         To get a scent on somebody/something – nie ma takiego wyrażenia w słownikach PWN-Oxford, Longman, Oxford, chociaż można go znaleźć w Internecie, co pokazuje niedoskonałość korpusów używanych przez wspomniane wydawnictwa. Przykłady internetowe dotyczą sytuacji, w których jakieś zwierzę (podmiot w tejże konstrukcji) przestaje tolerować inne zwierzę lub człowieka (dopełnienie), staje się agresywne wobec niego, ze względu na odmienny zapach tego drugiego zwierzęcia lub osoby, zwykle po prostu przyniesiony w sierści, na łapach lub ubraniu (http://en.allexperts.com/q/Cats-1606/2009/7/Hissing-Screaming-cat-1.htm; http://www.glitter-graphics.com/users/kitatha). Można też znaleźć użycia przenośne, np. „Some local papers recently got a scent on the possible production of Salome and tried to stir up a tempest, but it apparently made no difference.” (http://books.google.pl/books?id=OR4EAAAAMBAJ&pg=PA44&lpg=PA44&dq=%22got+a+scent+on%22&source=bl&ots=1TAzY6g98Z&sig=7WpwIEbxA_mzItWemV4h7LBSrW4&hl=pl&ei=W753S43VKZucmwPz76G7CQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CBMQ6AEwAg#v=onepage&q=%22got%20a%20scent%20on%22&f=false). Czyli jest to najwidoczniej idiom odnoszący się do rozpoznania zapachu lub śladu kogoś lub czegoś, co wywołuje negatywne zachowanie, agresję u tego, kto zwietrzył trop.

·         To hurry on down – wspomniane słowniki nie notują takiego czasownika frazowego, być może to kontaminacja „hurry on” (‘gadać jak najęty, nie pozwalając nikomu nic powiedzieć’) z „carry on down” (‘jechać/iść dalej [drogą]’), albo po prostu użycie podwójnych przysłówków (z punktu widzenia polszczyzny powiedzielibyśmy raczej partykuł) intensyfikujących, podkreślających ciągłość akcji oznaczanej przez czasownik, jak właśnie w „carry on down”, „walk/go/work/play/… on” (‘dalej’), a także „go/move/… down to”, „live down south” (podkreślające redundantnie kierunek).

·         Soaken – powinno być „soaked”: znów słowniki nie znają takiej formy. Wyjątkiem jest słownik gwary miejskiej (http://www.urbandictionary.com/define.php?term=soaken) – „soaken” to po prostu gwarowa wersja „soaked” lub „soaking”. Użycie tej formy pasuje do możliwego wyobrażenia podmiotu lirycznego, a jednocześnie do kolejnej formy „shaken”, która jest już poprawna w odmianie ogólnej angielszczyzny brytyjskiej.

Utwór niestety prawie nie istnieje w Internecie: nie ma amatorskiego, „coverowego” teledysku, nie ma go także na MySpace i innych tego typu stronach. Można go sobie samemu zaśpiewać…

For All These Years	Przez te wszystkie lata
I got a scent on you. I got something here to show	Nie podoba mi się już twój zapach. Coś ci pokażę
(It’s) somebody’s slice of life	Wycinek czyjegoś życia
I had it tailor made, I had it soaken, shaken and shown around the world	Szyty na miarę, namoczony, wstrząśnięty po praniu i pokazany światu
Double these things you tell me*	Powiedz jeszcze raz, to co mi mówiłeś
I can’t quite believe	I tak nie uwierzę
You are still there and I’m still trying to be somebody**	Dalej tu jesteś, a ja dalej próbuję być kimś
Always on the upkeep, always trying to reach the rest of us	Zawsze byle do pierwszego, zawsze byle być jak inni
We don’t have anything to say, nothing to give	Nie mamy co powiedzieć, ani co dać
Well, life, it blows away	No, życie, ulatuje gdzieś obok
I have another chance, I may have two lives	Mam jeszcze szansę, mogę wieść podwójne życie
But both my both lives will be brief lives	Ale każde z nich będzie krótkie
And then, you all will wonder why	A potem wszyscy będziecie zachodzić w głowę
I was only 16 years old	Miałam ledwie szesnaście lat
You were only 17, life isn’t so complicated	A ty ledwie siedemnaście, życie nie było takie trudne
But then life isn’t ‘sposed to be	Ale też nie było takie, jakie powinno być
For all these years	Przez te wszystkie lata
For all these years
Could somebody tell them	Może im ktoś powie
To hurry on, hurry on down	Żeby się sprężali
Would somebody tell them to hurry on, hurry on down	Może ktoś im wreszcie powie, żeby się wreszcie sprężyli
Every censor, everybody loses their way	Nawet świętoszki, wszyscy zbaczają z drogi
I have a wealth of material, I have a well of people to share with you	Mam w tym spore doświadczenie, znam też wielu o podobnej wiedzy
Every lover	Każdy kochanek
Well they all tell lies	Wszyscy zawsze kłamią
I have his wife in the background	Przeze mnie trzyma swą żonę w cieniu
But I have more than this, I have more than this	Ale mogę więcej, ale mogę więcej niż to
And if Mr. Chaste, he has a past	Nawet gdy pan Cnotliwy, ten z przeszłością
Give it to me	Daj mi ją…
I was nearly 16 years old…

*) Teksty internetowe: “And for all these things you tell me, well”.

**) Teksty internetowe: “You are still there and trying to be somebody”.

16. Tanita Tikaram — Valentine Heart

Dzisiaj “walę tynki” (jak powiedział Sofronow), a więc i tekst „walętynkowy”. Piosenka moim zdaniem zapoznana i to w całej rozciągłości i „na całej linii”. Nie tyle ze względu na tekst, po prostu za całokształt: muzyka, niski, melancholijny śpiew Tanity. Kto wie, czy to nie jest najważniejszy utwór na debiutanckim albumie Tanity: wszak jego tytuł brzmi „Ancient Heart” (‘Starożytne/Starodawne serce’). Tekst „Walentynki”, jak zresztą wszystkie na wspomnianym albumie, są autorstwa Tanity.

Jeśli to ma być walentynka śpiewana, to jest raczej dziwna. Tonacja mollowa, wyznanie miłości nie jest bezpośrednie, nie ma pełnego epitetów opisu obiektu miłości. Więcej tu informacji nt. samego podmiotu lirycznego. Poza tym tryb przypuszczający (warunkowy), otwierające zdanie podrzędne warunkowe. Bardzo dużo jest w tekście skrótów myślowych, przeskoków z tematu na temat, co utrudnia interpretację. Ale i tak całość brzmi świetnie.

Teledysk niestety nie powstał, więc poniżej tylko podlinkowany utwór z YouTube.

Valentine Heart	Walentynka
If I was a Londoner, rich with complaint	Gdybym była londynką z pretensjami o wszystko
Would you take me back to your house	Czy wziąłbyś mnie jeszcze raz do siebie
Which is sainted with lust and the listless shade	Domu uświęconego pożądaniem i leniwym mrokiem
If I could have held you once more in that light	Gdybym wtedy mogła zatrzymać cię w tamtym świetle
It’s nothing to you, but it keeps me alive	Dla ciebie to drobiazg, lecz mnie trzyma przy życiu
Like a Valentine’s Day, it’s a Valentine’s heart, anyway	Tak jak walentynki, to w końcu moja walentynka.
The king and the ages, they fall by the plan	Królowie i epoki upadają zgodnie z planem
It’s always the tired and the ordinary man	To zawsze ludzie zmęczeni, zwyczajni
(It’s the) challenge it’s funny and such	To wyzwanie, zabawne i takie jakieś
I want to see you again	Chcę cię zobaczyć jeszcze raz
I want to see you again	Chcę cię zobaczyć jeszcze raz
It’s so simple and plain	To takie proste
But I’ll come back and see you again	Ale wrócę do ciebie jeszcze raz
The lie is the angel, it doesn’t exist	Kłamstwo to anioł, i tak nie istnieje
I tell you it’s funny but you like just to twist all my words	To śmieszne, ale lubisz przekręcać moje słowa
It’s a shame you’re so young	To wstyd, jesteś taki młody
My word, it’s a shame I’m so dumb	Słowo, to wstyd, a ja taka głupia
I figure a house with the smoke and the fence	Wymarzyłam sobie domek z kominem i płotem
The people round here would be pleased	Znajomym by się na pewno spodobało
Take my word on this	Daję ci moje słowo
I would believe just in you, just believe in you	Wierzyłabym w ciebie, po prostu wierzyła w ciebie
And five days to catch me around with my ring	Pięć dni na złapanie mnie z moją obrączką
As I visit the friendships that meant everything to the girl	Gdy odwiedzam przyjaciół, którzy byli wszystkim
With the clown’s face, to the girl with the clown’s face, round here	Dla dziewczyny z twarzą clowna, dla dziewczyny z twarzą clowna z sąsiedztwa