129. Socalled – You Are Never Alone

Josh Dolgin, pseud. Socalled, to naprawdę wyjątkowy przypadek: raper mieszający hip-hop z tradycyjną muzyką żydowską. A gdyby tego było komuś mało, jest gejem nieukrywającym swojej orientacji…

Oprócz tekstu, który wydaje się mieszanką realiów kowbojskich z typowymi hip-hopowymi refleksjami na temat życia i śmierci (pojawia się jeszcze kultura drag z jej przebieraniem się za kobiety), ciekawy jest teledysk: taka jakby wiwisekcja…

Ale już poważniej, na szczególną uwagę zasługuje instrumentarium, po które pierwszy lepszy hip-hopowiec raczej nie sięgnie: trąbka i tuba, które mnie osobiście kojarzyły się dotychczas głównie z Bregovićem, teraz kojarzą mi się… inaczej.

You Are Never Alone	Nie jesteś nigdy sam
And frankly there’s nothing so unusual about being a Jewish cowboy	Szczerze mówiąc, to całkiem normalne być kowbojem żydowskiego pochodzenia
Cowboy	Kowboj
I’m a cowboy	Jestem kowbojem
On a trail to nowhere all I have is a horse	Na szlaku donikąd nie mam nic oprócz konia
Even he who could lead if he broke free of this curse	Nawet on mógłby iść beze mnie wolny od tej klątwy
All I got memories they aren’t even mine	Nie mam nic prócz wspomnień, nawet te nie są moje
In the drag when wails till the song has gone away	W damskich ciuchach, lamentując, zanim pieśń uleci w dal
At night I look to the stars	W nocy patrzę w gwiazdy
Well they say got it from me	I widzę w nich swoje życie
At night I look to the stars…
Cowboy
I’m a cowboy
As I ride this road the journey of my life	Gdy jadę byle drogą, to życiowa podróż
Through the world with no love	Poprzez świat bez miłości
I stop and wonder why	Zamyślam się nad tym często
Then I come to a town and lay my saddle down	Gdy wjeżdżam do jakiegoś miasta i odpinam siodło
Then I turn for some peace	Szukam spokoju
But there’s nowhere to be found	Ale nigdzie go nie ma
Ride like a tumble-weed, rollin’ free	Niesie mnie wiatr jak szarłat, toczę się swobodnie
At night I look to the stars	W nocy patrzę w gwiazdy
That’s when I heard someone scream to me	Wtedy właśnie słyszę, jak ktoś do mnie woła
You are never alone	Nie jesteś nigdy sam
At night I look to the stars…
This is straight from the horse’s mouth	To najświeższa informacja
We are buried treasure	Jesteśmy zakopanym skarbem
Vagabonds travelled on gravel	Włóczędzy ciągnący dalej po żwirze
Battled on strong for ever, ever	Jadący dalej, choć coraz wolniej i senniej
This is straight from the horse’s mouth…	To najświeższa informacja
Bounty on ma head, spurs on your feet	Nagroda za moją głowę, ostrogi na nogach
We are out-of-towners the county	Jesteśmy spoza miasta, ale tam
Gives us grief	I tak wiele zmartwień
Our iron horses we gallop at light speed	Na naszych koniach mechanicznych jedziemy z prędkością światła
New sheriff in town	W mieście nowy szeryf
I still fit the description	Ciągle pasuję do rysopisu
So they stressin’ me to do up my ashtrays	To wszystko skłania mnie do domknięcia swej urny
And put the clip in	Na zatrzask
But I’m gonna maintain	Ale wytrzymam
Cos I’ve been chosen	Bo zostałem wybrany
Like hieroglyphic inscriptions	Jak napisy hieroglificzne
To be decoded by those who ain’t frozen	By mnie odcyfrowali ci, którzy nie stoją w bezruchu
Cowboy
I’m a cowboy
Now there’s no tomorrow	Nie ma jutra
Only yesterday	Jest tylko wczoraj
And to live in the past	Żyć przeszłością
Is to ride your life away	To jak jechać konno przez życie
I can feel in my bones	Czuję w kościach
I will die all alone	Że umrę samotnie
Back down to the ground	Dam za wygraną
Like the sagebrush before me	Jak ta trawa przede mną
Ride like a tumble-weed rollin’ free
At night I look to the stars
That’s when I heard a boy speak to me
You are never alone
At night I look to the stars
They say got it from me
Cowboy
You are never alone
I’m a cowboy

128. Leonard Cohen – Everybody Knows

Wszyscy wiedzą, że Cohen ma dobre teksty i że bardzo dobrze wiele z nich przetłumaczył Maciej Zembaty. Nie każdy jednak wie, czy ten ostatni przetłumaczył akurat ten tekst tego pierwszego. Ja nie wiem, więc sobie pozwalam…

Everybody Knows	Wszyscy wiedzą
Everybody knows that the dice are loaded	Wszyscy wiedzą, że karta zwykle nie idzie
Everybody rolls with their fingers crossed	Wszyscy jednak grają i trzymają kciuki
Everybody knows that the war is over	Wszyscy wiedzą, że wojna się skończyła
Everybody knows the good guys lost	Wszyscy wiedzą, że dobrzy zginęli
Everybody knows the fight was fixed	Wszyscy wiedzą, że walka była ustawiona
The poor stay poor, the rich get rich	Biedni dalej są biedni, a bogaci się bogacą
That’s how it goes	Tak już jest
Everybody knows	Wszyscy to wiedzą
Everybody knows that the boat is leaking	Wszyscy wiedzą, że ta łódź tonie
Everybody knows that the captain lied	Wszyscy wiedzą, że kapitan zawsze kłamie
Everybody got this broken feeling	Wszyscy mają swoje załamania
Like their father or their dog just died	Jak po śmierci ojca albo psa
Everybody talking to their pockets	Wszyscy mają jakąś przyjaciółkę od serca
Everybody wants a box of chocolates	Wszyscy by chcieli czekoladek
And a long stem rose	I długą różę
Everybody knows	Wszyscy to wiedzą
Everybody knows that you love me baby	Wszyscy wiedzą, że mnie kochasz, mała
Everybody knows that you really do	Wszyscy wiedzą, że to prawda
Everybody knows that you’ve been faithful	Wszyscy wiedzą, że byłaś wierna
Ah give or take a night or two	Tak pi razy drzwi przez noc lub dwie
Everybody knows you’ve been discreet	Wszyscy wiedzą, że byłaś dyskretna
But there were so many people you just had to meet	Ale tyle osób po prostu musiało cię zobaczyć
Without your clothes	Nago
And everybody knows	Wszyscy to wiedzą
Everybody knows, everybody knows	Wszyscy to wiedzą, wszyscy to wiedzą
That’s how it goes	Tak już jest
Everybody knows	Wszyscy to wiedzą
Everybody knows, everybody knows...
And everybody knows that it’s now or never	Wszyscy wiedzą, że teraz albo nigdy
Everybody knows that it’s me or you	Wszyscy wiedzą, że albo ty, albo ja
And everybody knows that you live forever	Wszyscy wiedzą, że będziesz żyć wiecznie
Ah when you’ve done a line or two	Kiedy powiesz słowo lub dwa
Everybody knows the deal is rotten	Wszyscy wiedzą, że to będzie śmierdząca sprawa
Old Black Joe’s still pickin’ cotton	Jakiś murzyn dalej będzie harować
For your ribbons and bows	Na twoje wstążki i kokardki
And everybody knows	I wszyscy to wiedzą
And everybody knows that the Plague is coming	Wszyscy wiedzą, że nadchodzi koniec
Everybody knows that it’s moving fast	Wszyscy wiedzą, że nadchodzi szybko
Everybody knows that the naked man and woman	Wszyscy wiedzą, że mężczyzna i kobieta nago
Are just a shining artefact of the past	To tylko relikt przeszłości
Everybody knows the scene is dead	Wszyscy wiedzą, że to denna scena
But there’s gonna be a meter on your bed	Ale przy twoim łóżku postawią parkometr
That will disclose	I wszystko będzie jasne
What everybody knows	Co wszyscy już wiedzą
And everybody knows that you’re in trouble	I wszyscy wiedzą, że masz kłopoty
Everybody knows what you’ve been through	Wszyscy wiedzą, przez co przeszłaś
From the bloody cross on top of Calvary	Od krwawego krzyża na szczycie Kalwarii
To the beach of Malibu	Do plaży w Malibu
Everybody knows it’s coming apart	Wszyscy wiedzą, że to się sypie
Take one last look at this Sacred Heart	Spójrz ostatni raz na hostię
Before it blows	Zanim się rozpuści
And everybody knows	I wszyscy to wiedzą
Everybody knows, everybody knows
That’s how it goes
Everybody knows
Oh everybody knows, everybody knows
That’s how it goes

127. Ben Jonson, Mike Oldfield – Ode to Cynthia (z Cynthia’s Revels)

Benjamin Jonson był angielskim dramaturgiem, poetą i aktorem epoki renesansu, najbardziej znanym ze swoich sztuk satyrycznych oraz wierszy. Poniższy fragment pochodzi właśnie z satyrycznej sztuki pt. Cynthia’s Revels (http://hollowaypages.com/jonson1692cynthia.htm) – Hulanki Cyntii.

Sztuka jest historią utrzymaną w realiach mitologicznych. Tytułowa Cyntia to inaczej Diana, czyli grecka Artemida. Reprezentuje ona królową Elżbietę I: w jej czasach tytułowano ją Cyntią, uważano, że przyćmiewa wszystkich swoim blaskiem, miała reputację dziewicy, generalnie: traktowano ją właśnie jak boginię. Centralne miejsce sztuki stanowią zawody w „dworne komplementy”.  

Jonson swoim dziełem próbował wkraść się w łaski królowej, umieszczając w sztuce wiele pochlebstw skierowanych do Cyntii, czyli Diany, czyli Elżbiety. Jednocześnie w sztuce obnażał dwulicowość członków dworu królewskiego, czym utrudniał sobie to zadanie.

Oda (lub hymn) do Cyntii pojawia się w scenie VI aktu V i śpiewa ją Hesperus (grecki bóg gwiazdy wieczornej, czyli Wenus, syn Eos, bogini jutrzenki). Wersja śpiewana przez Sally Oldfield (siostrę Mike’a) jest odrobinę zmieniona w porównaniu do oryginału. Zmiany miały ułatwić zaśpiewanie tego tekstu.

Czemu akurat ten utwór i ten fragment został wybrany przez Oldfielda – trudno powiedzieć. Pojawia się w finale czwartej części Incantations (‘Zaklęć’), zawiera prośbę do bogini o to, by odpoczęła, zaprzestała na chwilę łowów. Sztuka o tematyce mitologicznej pełna jest cudów i magii. Dodatkowym powodem wykorzystania akurat tego tekstu jest być może fakt, iż sztuka jest przepełniona muzyką.

Oda… jest także błaganiem boga gwiazdy wieczornej zanoszonym do Diany (Artemidy, Cyntii, Elżbiety I),by zamieniła noc w dzień i pobłogosławiła wszystkich światłem, dzięki któremu można będzie dalej oglądać cudowne oblicze bogini. Wcześniej pojawia się prośba do ziemi, by swoim cieniem nie zasłoniła światła Artemidy, czyli Księżyca.

Ostatnia zwrotka ody jest aluzją do historii Diany i Akteona: zmęczona łowami Artemida odłożyła swój łuk i kołczan (jej boskie atrybuty), by się wykąpać. Polujący niedaleko Akteon zobaczył ją nagą. Diana znana ze swojej zapalczywości i mściwości chciała złapać za łuk i strzały, lecz nie mogła, ponieważ odłożyła je na brzegu. Więc zamieniła Akteona w… rogacza. Hesperus prosi jednak Dianę, by pozwoliła jeleniowi jeszcze trochę pożyć, a w tak zwanym międzyczasie „zamieniła noc w dzień”.

Na uwagę zasługuje fakt, że trwający ponad godzinę (to najdłuższe dzieło Mike’a), czteroczęściowy utwór Incantations został skomponowany wyłącznie przez Oldfielda, gdy ten miał jedynie 25 lat. Album ten wyróżnia się na tle innych powstałych w latach 70., chociaż właśnie w tym czasie Oldfield tworzył wielkie kompozycje, takie jak Hergest Ridge czy Ommadawn. Wyjątkowe jest też wykorzystanie dwóch dzieł literackich w całym cyklu: tu mamy Hulanki Cyntii, w drugiej części Zaklęć pojawia się fragment Pieśni Hiawathy Longfellowa. Odnośnie  jeszcze do aluzji mitologicznych: odwołania do mitologii pojawiają się również w pierwszej i drugiej części Incantations: w części pierwszej około 9. minuty i w drugiej około 7. minuty chór wyśpiewuje imiona: Diana, Luna, Lucina – imiona greckich bogiń (Lucina to inaczej Junona).

Ben Jonson – Ode to Cynthia	Oda do Cyntii
Mike Oldfield – Incantations part four	(Zaklęcia, część czwarta)
Queen and huntress chaste and fair	Królowo i łowczyni czysta i prawa!
Now the sun is laid to sleep	Teraz słońce zapadło w sen
Seated in a silver chair	Na swym srebrnym tronie
State in wanted manner keep	Spoczywa, jak to ma w zwyczaju
Earth let not an envious shade	Niech ziemia nie pozwoli zazdrosnym swym cieniom
Dare itself to interpose	By się ważyły zasłonić twe światło
Cynthia’s shining orb was made	Ów błyszczący klejnot Cyntii
Heav’n to cheer when day did close	Niebu na chwałę, gdy zapada zmierzch
Lay thy bow of pearl apart	Odłóż, bogini, swój łuk z pereł
And the crystal-shining quiver	I kryształowolśniący kołczan
Give unto the flying hart	Pozwól prędkiemu jeleniowi
Space to breath how short soever	Na powietrza wdech choćby krótki
Hesperus entreats thy light	Hesperus zanosi błaganie o twe światło
Goddess excellently bright	Bogini cudownie promienna
Bless us then with wished sight	Pobłogosław nas upragnionym spojrzeniem
Thou who makes a day of night	Ty, która noc zamieniasz w dzień

Pierwotna wersja Jonsona:

Queen and huntress, chaste and fair,	Królowo i łowczyni, czysta i prawa
Now the sun is laid to sleep,	Oto właśnie słońce kładzie się spać
Seated in thy silver chair,	Nasiadłszy na swym srebrnym krześle
State in wonted manner keep:	Jest to stan ze wszech miar pożądany
Hesperus entreats thy light,	Hesperus zanosi błaganie o twe światło
Goddess, excellently bright.	Bogini cudownie promienna
Earth, let not an envious shade	Niech ziemia nie pozwoli zazdrosnym swym cieniom
Dare itself to interpose;	By się ważyły zasłonić twe światło
Cynthia’s shining orb was made	Ów błyszczący klejnot Cyntii
Heaven to clear when day did close:	Niebu na chwałę, gdy zapada zmierzch
Bless us then with wishèd sight,	Pobłogosław nas upragnionym spojrzeniem
Goddess, excellently bright.	Bogini cudownie promienna
Lay thy bow of pearl apart,	Odłóż, bogini, swój łuk z pereł
And thy crystal-shining quiver;	I kryształowolśniący kołczan
Give unto the flying hart	Pozwól prędkiemu jeleniowi
Space to breathe, how short soever;	Na powietrza wdech choćby krótki
Thou that mak’st a day of night,	Ty, która z nocy czynisz dzień
Goddess, excellently bright.	Bogini cudowne promienna