175. Lionel Bart (Cliff Richard, “The Young Ones”) – Living Doll

	Living Doll	Żywa lalka
1	[Neil] Look everyone, he’s coming through the doors.	Patrzcie, wchodzi przez drzwi.
	[Vyvyan] Brilliant! He didn’t even open them.	Bosko! Nawet ich nie otworzył.
	[Neil] He’s here.	Już jest.
	[Mike] Quick, Rick, do the speech.	Szybko, Rick, dawaj gadkę.
5	[Rick] Hey kids, [it doesn’t matter what you are. Punks, skins, Rastas, mod, rockers, Keith Chegwin even. Everybody everywhere,] stop snogging and pay attention to me. Coz if you’re a wild-eyed loner standing at the gates of oblivion then hitch a ride with us, coz we’re on the last freedom moped out of nowhere city. And we haven’t even told our parents what time we’ll be back. So pull on your dancing trousers and get down to the total and utter king of rock’n’roll. CLIFF RICHARD!	Dzieciaki, słuchajcie [nie ważne, czy jesteście punkami, skinami, Rastafarianami, modsami, rockersami, a nawet Krzysztofem Ibiszem, wszystko jedno] – nie macać mi się tam, tylko słuchać. Bo jeśli jesteście samotnikami, macie szaleństwo w oczach i pragniecie śmierci, to łapcie z nami okazję, bo mamy jedyną szansę wyrwać się z tego zadupia. I nawet nie powiedzieliśmy rodzicom, kiedy wrócimy do domu. Więc wciągać spodnie na zadki i słuchać jedynego i totalnego króla rock’n’rolla. To CLIFF RICHARD!
	Got myself a cryin’, talkin’, sleepin’, walkin’, livin’ doll.	Mam lalkę, która płacze, mówi, sypia, chodzi, jak żywa.
	Got to do my best to please her just cos she’s a livin’ doll.	Muszę się bardzo starać, by jej dogodzić, bo to żywa lalka.
	Got a rovin’ eye and that is why she satisfies my soul.	Jest spełnieniem moich marzeń, bo szaleję za panienkami.
	I got the one and only walkin’ talkin’ livin’ doll	Mam jedyną w swoim rodzaju zupełnie żywą lalkę.
10	[Cliff Richard] O.K guys, ready Viv?	Dobra, panowie. Gotowy, Viv?
	[Vyvian] Completely ready when you are . Shaky?	Gotowy jeśli tylko ty jesteś gotowy. Nie wierzysz?
	[Cliff Richard] Neil?	Neil?
	[Neil] Does anybody know where the toilets are?	Ktoś wie, gdzie jest łazienka?
	[Cliff Richard] Mike?	Mike?
15	[Mike] Does all this money really have to go to charity.	Czy kasa za to naprawdę musi iść na biednych?
	[Rick] Yes, it does, Michael. Hi, Cliff, it’s me.	Tak, musi, Michael. Cześć, Cliff, to ja.
	[Cliff Richard] Who are you?	A ty kim jesteś?
	[Rick] Great joke, your majesty.	Świetny dowcip, wasza wysokość.
	Got myself a cryin’, talkin’, sleepin’, walkin’, livin’ doll (livin’ doll).	Mam lalkę, która płacze, mówi, sypia, chodzi, jak żywa.
20	Got to do my best to please her just cos she’s a livin’ doll (livin’ doll).	Muszę się bardzo starać, by jej dogodzić, bo to żywa lalka.
	I got a rovin’ eye and that is why she satisfies my soul (fies my soul).	Jest spełnieniem moich marzeń, bo szaleję za panienkami.
	[Vyvyen] Fies my soul?	Leję za panienkami?
	[Rick] Yes, Vyvyen, it’s raunchy.	Tak, Vyvyen, ma być sprośnie.
	I got the one and only walkin’ talkin’ livin’ doll.	Mam jedyną w swoim rodzaju zupełnie żywą lalkę
25	[Mike] Shut up, guys.	Hej, uciszcie się.
	[Vyvyan] What does this button do?	Od czego jest ten przycisk?
	Take a look at her hair, it’s real.	Spójrz na jej włosy, są prawdziwe.
	If you don’t believe what I say, just feel.	Jeśli nie wierzysz, to dotknij.
	[Mike] Do I know this girl?	Czy ja jej czasem nie znam?
30	I’m gonna lock her up in a trunk so no big hunk	Chyba zamknę ją w bagażniku, żeby żaden osiłek
	Can steal her away from me.	Nie ukradł mi jej czasem.
	[Mike, Rick, Vyvyan] Get down!	Na ziemię!
	[Neil] OK.	Dobra.
	Got myself a cryin’, talkin’, sleepin’, walkin’, livin’ doll
35	[Vyvyan] Hey Cliff I’ve just invented a great new sound.	Hej, Cliff, właśnie odkryłem świetny dźwięk.
	Got to do my best to please her just cos she’s a livin’ doll.
	[Mike] Untie Neil’s legs, Vyvyan.	Vyvyan, rozwiąż Neilowi nogi.
	[Cliff Richard] Settle down, chaps.	Spokojnie, chłopaki.
	Got a rovin’ eye and that is why she satisfies my soul.
40	I got the one and only walkin’ talkin’ livin’ doll.
	[Rick] OK, daddio, lay the next funky bit on me.	Dobra, ziom, następny wdechowy kawałek robię ja.
	[Mike] He means what happens now, Cliff.	On się pyta, co teraz, Cliff.
	[Cliff Richard] The instrumental break.	Teraz solo na gitarze.
	[Vyvyan] Great, Cliff, which instruments do you want us to break?	Spalą gitarę? Bomba, Cliff, to co zniszczymy potem?
45	[Vyvyan] Piano.	Fortepian.
	[Vyvyan] Violin.	Skrzypce.
	[Vyvyan] Didgeridoo.	Didgeridoo.
	[Rick] Vyvyen’s trousers.	Spodnie Vyvyena.
	[Vyvyan] Rick’s head.	Głowę Ricka.
50	[Neil] Yeah ugh ugh Neil’s head.	Ta, aha, i głowę Neila.
	[Vyvyan] Cliff’s head.	Głowę Cliffa.
	[Rick, Mike, Neil] NO! NO!	NIE! NIE!
	[Rick] Well take a look at her hair, it’s real.
	[Neil] If you don’t believe what I say…
55	[Mike] Just feel.
	[Vyvyan] I’m gonna lock her up in a trunk.
	[Mike] So no big hunk…
	Can steal her away from me.
	[Rick] I still feel locking her up in a trunk is politically unsound.	Ja dalej uważam, że zamykanie jej w bagażniku jest politycznie ryzykowne.
60	[Mike] It’s only a song Rick.	Rick, to tylko piosenka.
	[Neil] Well I feel sorry for the elephant.	A mnie szkoda tego słonika.
	[Cliff Richard] Come on, boys.	Dalej, panowie.
	Got myself a cryin’, talkin’, sleepin’, walkin’, livin’ doll.
	Got to do my best to please her just cos she’s a livin’ doll.
65	[Cliff Richard] All right guys, harmonies now.	Dobra, panowie, ale teraz czysto.
	Got a rovin’ eye and that is why she satisfies my soul.
	I got the one and only walkin’ talkin’ livin’ doll.
	Oohhoohhoohh.
	I got the one and only walkin’ talkin’ livin’ doll.
70	[Cliff Richard] Can I go now?	Mogę już iść?
	[Rick] Er yes thanks Cliff, bye.	Yyy, tak, dzięki, Cliff, nara.
	[Rick] Right kids if you don’t buy this record then you’re [all] an utter utter utter utter utter…	Dobra, dzieciaki, kto nie kupi tej płyty, jest skończonym, skończonym, skończonym…
Tekst za: http://www.stlyrics.com/songs/c/cliffrichard5927/livingdollfeaturingtheyoungones505074.html, http://new.uk.music.yahoo.com/blogs/shortlists/6636/the-funniest-songs-ever/.

Living Doll to chyba najbardziej znany szlagier Cliffa Richarda. Z 1959 r. pochodzi pierwsze nagranie. Drugą wersję Cliff nagrał w 1986 z aktorami grającymi w brytyjskim sitcomie The Young Ones (pol. „Wiecznie młodzi”[?]). I ta wersja mnie osobiście wydaje się ciekawsza…

W pierwotnym tekście autorstwa Lionela Barta (zaznaczonym poniżej kursywą) jedyną figurą stylistyczną jest metafora żywej lalki. Z tej metafory ma wynikać doskonałość ukochanej i konieczność starań ze strony adoratora. Piosenka aż się prosi o sparodiowanie… skoro ukochana ma prawdziwe włosy (gratulacje!) i czeka ją trzymanie w bagażniku (wyrazy współczucia!).

The Young Ones to mniej znany w Polsce sitcom produkcji BBC o 4 studentach mieszkających razem:

– Vyvyan, nieznający litości punk (Adrian Edmondson),

– Rick, przemądrzały anarchista (Rik Mayal znany też z serialu „Nasz człowiek w parlamencie” [‘The New Statesman’]),

– Neil, hippis-oferma, który ciągle obrywa od Vyvyana i Ricka (Nigel Planer),

– Mike, dobrze ułożony spryciarz (Christopher Ryan, znany też z roli Marshalla Turtle’a, byłego męża Ediny Monsoon w „Absolutnie fantastyczne” [‘Absolutely Fabulous’]).

Zyski z wydania nowej wersji miały zostać przeznaczone na cele charytatywne. W nagraniu (i teledysku) słychać także Hanka Marvina (solo na gitarze), gitarzystę, który współpracował z Richardem w latach 60.

Tłumaczenie

W. 5. – w teledysku Rick mówi trochę więcej (dodatkowy tekst podano w nawiasie). Modsi i rockersi to subkultury brytyjskie z lat 60. Obie były wzajemnie skłócone. Rockersi ubierali się w skórzane kurtki i jeździli na motocyklach. Modsi jeździli na skuterach, czasem też zakładali garnitury.

Keith Chegwin to znany brytyjski prezenter telewizyjny.

Snogging to potocznie ‘całowanie się, macanie się (pieszczenie się)’.

Dancing trousers – dosł. ‘spodnie do tańca’.

W. 6. [I] got myself – dosł. ‘sprawiłem sobie’.

W. 8. [I] got a roving eye – dosł. ‘latać za spódniczkami’.

W. 15 – rzeczywiście, pieniądze ze sprzedaży drugiej wersji Living Doll miały zostać przeznaczone na cele charytatywne.

W. 22. – dowcip językowy polega na tym, iż Richard sylabizuje ang. satisfies i kładzie krótką pauzę po 2. sylabie: [ˈsæ.tɪs (.) faɪz maɪ səʊl]. Nie ma ang. słowa fies [faɪz], więc trudno się domyślać, co zrozumiał Vyvyan. Może fines [faɪn̞z] – she (…) fines my soul ‘ona (…) karze finansowo moją duszę’. Stąd stwierdzenie Ricka, że ‘ma być sprośnie’.

W. 43. – kolejny dowcip językowy trudny do przetłumaczenia: ang. break to ‘przerwa’ i ‘łamanie, niszczenie’.

174. Polly Samson, David Gilmour (Pink Floyd) ‒ High Hopes

	High Hopes	Wielkie nadzieje
1	Beyond the horizon of the place we lived when we were young	Za horyzontem rodzinnych stron, gdzie dorastaliśmy
	In a world of magnets and miracles	Wśród magnetyzmów i magii
	Our thoughts strayed constantly and without boundary	Nasze zbłąkane myśli nie znały granic
	The ringing of the division bell had begun	I wtedy zaczęto bić w dzwon na rozpoczęcie głosowań
5	Along the Long Road and on down the Causeway	Przy długiej drodze i na końcu grobli
	Do they still meet there by the Cut	Czy istnieje jeszcze tamten skrót
	There was a ragged band that followed in our footsteps	Wszędzie chodziliśmy z wytartą wstążką
	Running before time took our dreams away	W niej zostały wszystkie nasze marzenia
	Leaving the myriad small creatures trying to tie us to the ground	I tysiące stworzeń, które chciały nas zatrzymać
10	To a life consumed by slow decay	W powolnym rozkładzie
	The grass was greener	A trawa była zieleńsza
	The light was brighter	A światło jaśniejsze
	With friends surrounded	Przez tylu przyjaciół
	The nights of wonder	Noce pełne cudów
15	Looking beyond the embers of bridges glowing behind us	Gdy patrzę na spalone mosty za nami
	To a glimpse of how green it was on the other side	Dostrzegam przez moment, jak zielono było na drugim brzegu
	Steps taken forwards but sleepwalking back again	Idę naprzód, lecz we śnie ciągle tam wracam
	Dragged by the force of some inner tide	Pchany przez jakąś wewnętrzną siłę
	At a higher altitude with flag unfurled	Na wysokościach łopoczą flagi
20	We reached the dizzy heights of that dreamed of world	A nas przyprawia o zawrót głowy ten wymarzony świat
	Encumbered forever by desire and ambition	Obarczeni na zawsze pragnieniem i ambicją
	There’s a hunger still unsatisfied	Tym niezaspokojonym głodem
	Our weary eyes still stray to the horizon	Nasze zmęczone oczy wciąż uciekają, gdzie horyzont
	Though down this road we’ve been so many times	Choć tyle razy tam byliśmy
25	The grass was greener	A trawa była zieleńsza
	The light was brighter	A światło jaśniejsze
	The taste was sweeter	A smak słodszy
	The nights of wonder	Noce pełne cudów
	With friends surrounded	Przez tylu przyjaciół
30	The dawn mist glowing	Rankiem błyszczała rosa
	The water flowing	Płynęła woda
	The endless river	Rzeka bez końca
	Forever and ever	Wiecznie płynąca
	Tekst za: http://www.pollysamson.com/lyrics.htm

Jeden z bardziej znanych utworów zespołu Pink Floyd z albumu The Division Bell (‘Dzwonek wzywający na głosowanie’) z 1994. Skomponowany i zaśpiewany przez Davida Gilmoura do słów Gilmoura i Polly Samson (oboje pobrali się w tym samym roku, w którym powstały Wielkie nadzieje).

Utwór w wersji albumowej posiada ukryte nagranie ‒ odtwarzanie płyty (utwór jest ostatni) nie kończy się po wybrzmieniu ostatnich dźwięków piosenki: po paru minutach można usłyszeć głos menadżera zespołu Pink Floyd, Steve’a O’Rourke’a, który rozmawia z jednym z dzieci Gilmoura:

‒ Yes [Tak]

‒ Is that Charlie? [Czy to Karolek?]

‒ Yes. [Tak]

‒ Hello, Charlie… Great! [Cześć, Karolku… Świetnie!]

Utwór powstał szybko, zainspirowany kilkoma linijkami tekstu, które napisała Polly Samson. Gilmour przyznał w wywiadzie, że piosenka ma charakter bardzo autobiograficzny: jest o życiu Gilmoura, o jego dzieciństwie spędzonym w Cambridge.

Analiza i interpretacja

Tekst ma ‒ można powiedzieć ‒ charakter kartograficzny: tworzy pewną mapę, ustala miejsca ‒ jest horyzont, granice, gdzieś się bije w dzwon (może jakaś dzwonnica lub parlament, bo chodzi o dzwonek wzywający na podzielenie [ang. division] głosów, czyli głosowanie), tu jest długa droga, a tam grobla, które stanowią skrót do innego miejsca. Są mosty, za którymi trawa była/jest zieleńsza, gdzie jest jaśniej od (ilości?) przyjaciół. Mamy też miejsca wysokie (z flagami).

Ale mimo tej różnorodności rysuje się wyraźny podział w czasie i przestrzeni. W czasie: na przeszłość (czasy dorastania, gdy „zbłąkane myśli nie znały granic”) oddzieloną zapewne biciem w dzwon od teraźniejszości, która jest inna. Dawniej (w czasie przeszłym) chodziliśmy z wytartą wstążką, a jakieś kreatury chciały nas zatrzymać, trawa była zieleńsza itd. Było to za mostami, które zostały doszczętnie spalone (do żarzących się węgli, ang. embers). Teraz „nasze oczy uciekają, gdzie horyzont”.

„Most”, „rzeka”, „zielona trawa”, „horyzont” to dość łatwe do przynajmniej intuicyjnego zrozumienia symbole. Ciekawe są „magnetyzmy” (dosł. ‘magnesy’, ang. magnets), choć też łatwe do zrozumienia. „Dzwon podzielenia” (ang. division bell) również zdaje się funkcjonować jak symbol. W brytyjskim parlamencie rzeczywiście istnieje taki dzwonek, który oznacza początek głosowania, czyli podzielenia głosów za i przeciw. W High Hopes dzwon podzielenia, który słychać w samym utworze, oznacza raczej konieczność podjęcia decyzji, z którą wiąże się zmiana w życiu tego, kto słyszy ów dzwon. Co ciekawe, dzwon, który słychać w utworze, nie rozdziela części piosenki, lecz wyznacza rytm od początku do końca nagrania. Pasuje to do biograficznej interpretacji, którą podsunął sam współautor tekstu ‒ David Gilmour: skoro mówimy o dorastaniu, dojrzewaniu, opuszczeniu przestrzeni błogiego dzieciństwa (zielona trawa, jaśniejsze światło, wielu przyjaciół), to wiąże się z tym świadomość podejmowanych wyborów i ich znaczenia. Świadomość ciągłych wyborów, stale podejmowanych decyzji, stałego głosowania nad sprawami w naszym życiu. Ta świadomość towarzyszy nam stale, również w chwilach refleksji i wspomnień.

Trudniejszym i oryginalniejszym symbolem są flagi na wysokościach (dosł. na ‘wyższych wysokościach’). Ewokuje to obraz flag umieszczanych przez zdobywców szczytów na czubkach gór i sugeruje osiąganie celów, które już przez wielu innych zostały osiągnięte.  

Metaforyka przestrzeni, dostrzeganie (jak przez mgłę) tego, co za spalonymi mostami, zdaje się odzwierciedlać nie tylko bieg życia, ale również pamięć i wspomnienia ‒ podmiot liryczny w mignięciu (looking […] to a glimpse) dostrzega, jak zielono było za spalonymi mostami.

Na uwagę zasługuje również surrealistyczny teledysk. Osią filmu jest obserwowanie katedry na horyzoncie przez mężczyznę w średnim wieku. Ta sama katedra pojawia się też na okładce albumu The Division Bell i jest istniejącą w rzeczywistości katedrą Trójcy św. w Ely w hrabstwie Cambridgeshire. Obserwacja katedry jest jakby ramą, wewnątrz której pojawiają się różne drobne ujęcia, może wspomnienia, może wyobrażenia. Symboliczne znaczeniu wielu z nich łatwo ustalić:

‒ Gigantyczne wstęgi materiału, przyczepione do pleców, jak wielkie płaszcze lub peleryny unoszące się na wietrze sugerują szybki ruch osoby i silny wiatr. Rozmiar tego niby-płaszcza/niby-peleryny nie pasuje do wielkości osoby, są więc skrojone nie na miarę. Miały okrywać ciało większe niż w rzeczywistości. Ktoś nie dorósł i zapewne nigdy nie dorośnie do płaszcza tej miary. Jednocześnie płaszcz jest widoczny, bo unoszony przez wiatr. Musi to być zapewne bardzo silny wiatr, który unosi płaszcze, lecz utrudnia chodzenie (zasugerowano to w filmie). Mamy więc bardzo plastyczny symbol niezrealizowanych nadziei, planów, marzeń, zapewne cudzych pokładanych w kimś innym (w tym, kto nosi płaszcz).

W filmie te wstęgi się powiększają: w pierwszym ujęciu, na którym je widać, są jeszcze niewielkie. W następnym są już o wiele większe (postacie w biretach akademickich).

‒ Postacie na szczudłach. To jedyne postacie, do których mogłyby pasować owe płaszcze/peleryny. Lecz nie mają one żadnych tego typu okryć, jedynie po kilka walizek w rękach. A więc wielcy opuszczają swoje miejsce, wędrują.

‒ Białe balony z symbolem łódki. Balony są napełnione powietrzem, a nie helem lub innym gazem lżejszym od powietrza (wyjątkiem są balony trzymane na sznurku przez grupę osób siedzących w kole), przez co nie unoszą się, lecz lekko odbijają. Coś lekkiego, co może się unieść ku niebu. Coś delikatnego, co może łatwo pęknąć. Coś, co można zgubić, co może ulecieć. Symbol łódki nasuwa myśl o przemieszczaniu się, zmianie miejsca. Może chodzi tu właśnie o te wielkie nadzieje (a więc marzenia, pragnienia) ‒ balony są przecież bardzo duże.

‒ Postacie z dzwonami na plecach. Również bardzo ciekawy symbol. Chodzi zapewne o ów dzwonek wzywający na głosowanie, który w utworze (w jego warstwie dźwiękowej) wcale nie jest dzwonkiem, lecz dzwonem. Obraz (i dźwięk) dzwonu znów wywołuje wiele skojarzeń: dzwon kościelny, dzwon na trwogę (pożar, powódź, trzęsienie ziemi), dzwon na mszę. W obrazie z teledysku to coś, co każdy z nas niesie przez całe życie, a przynajmniej od momentu wkroczenia w dorosłość. To również ogromne brzemię ‒ mówimy tu o konieczności podejmowania wyborów, decydowania (głosowania) w nierzadko ważnych sprawach.

‒ Człowiek z wielkim kołem. Koło łatwo się toczy. Mężczyzna po prostu sobie idzie, a koło przy nim się toczy. Nasuwa to myśl o czasie, który bardzo łatwo upływa obok nas. My idziemy przez życie, a czas upływa gładko i bez problemów obok nas. Wielkie koło jednak przewraca się w pewnym momencie. Jeśli chodzi tu o czas indywidualny, jednostkowy, czas życia konkretnej osoby, to przewrócenie się koła ma jasne znaczenie.

Tłumaczenie

W. 1: dosł. ‘za horyzontem miejsca, w którym mieszkaliśmy/żyliśmy, gdy byliśmy młodzi’.

W. 2: dosł. ‘w świecie magnesów i cudów’. W oryginalne ładna aliteracja sugerująca oczywisty związek: to, co jest cudem (ang. miracle), jednocześnie przyciąga jak magnes.

W. 5-6: dosł. ‘wzdłuż długiej drogi i dalej na końcu grobli / czy one/oni jeszcze się łączą/spotykają tam przy tym skrócie’.

W. 7-10: dosł. ‘Była pewna wytarta/złachmaniona wstążka/opaska/przepaska/obręcz, która szła w nasze ślady / biegnąc przed czasem, zabrała nam nasze sny/marzenia / zostawiając miriady małych istot próbujących przywiązać nas do ziemi / do życia trawionego przez powolnie gnicie/butwienie/niszczenie’.

W. 12-14: konstrukcja strofy sugeruje takie rozumienie: ‘światło było jaśniejsze / przyjaciółmi [narzędnik wprowadzony przyimkiem with] otoczonymi [przez?, elipsa ang. by?] / noc cudu/zdumienia’.

W. 15-16: dosł. ‘patrząc za płonące/żarzące się węgle mostów za nami / na mignięcie/rzut oka/zrozumienie, jak zielono było na drugiej stronie’.

W. 18: dosł. ‘ciągnięty/ciągnięci przez siłę jakiejś wewnętrznej fali/wewnętrznego przypływu’.

W. 20: we reached the dizzy heights of that dreamed of world ‒ to ciekawa konstrukcja. Dosłownie: ‘zdobyliśmy/zdobywaliśmy zawrotne/przyprawiające o zawrót głowy wysokości tego, że marzyłem/marzyliśmy/śniłem/śniliśmy o świecie’.

W. 30: dosł. ‘mgła brzasku błyszcząca’.

W. 33: dosł. ‘na zawsze i wiecznie’. W tłumaczeniu jest „wiecznie płynąca”, ponieważ powiązano ową wieczność z „rzeką bez końca”: skoro nie ma końca, to pewnie wiecznie płynie. W oryginale pojawia się również rym męski river /ˈrɪvə/ ‒ ever /ˈevə/. Ów związek oddaje niedokładny rym końca ‒ płynąca.